Zorgverzekeraar DSW verhoogt de basispremie voor 2027 met 14,75 euro naar 173,25 euro per maand. In euro's is dat de grootste stijging ooit. Volgens DSW komen de hogere kosten door vergrijzing, hogere lonen en een groeiende zorgvraag; loonkosten bepalen 60 procent van de premie. De zorgtoeslag stijgt met 11 euro per maand, minder dan de premie src:1816 src:1821. Procentueel is de stijging van 9,3 procent geen record; in 2011 steeg de premie met 10 procent src:1822.
SP-fractievoorzitter Jimmy Dijk wijt de stijging mede aan marktwerking in het zorgstelsel. Hij noemt 10 miljard euro per jaar aan zorgfraude, 6 miljard euro aan bureaucratie door concurrentie en 7 miljard euro aan winsten, samen meer dan 20 miljard euro. Hij pleit voor een nationaal zorgfonds naar het voorbeeld van de vroegere regionale ziekenfondsen en voor een inkomensafhankelijke premie src:1816.
Burgerplatform heeft de bedragen nagelopen. Het bedrag van 10 miljard euro zorgfraude is een schatting van officieren van justitie, die uitgaan van ongeveer 10 procent van de circa 100 miljard euro aan zorguitgaven. De minister van VWS antwoordde op Kamervragen van Dijk dat een onderbouwing daarvan niet bekend is src:1818. Het cijfer is daarmee niet uit de lucht gegrepen, maar een educated guess die nader onderzoek verdient. Als ook maar een deel ervan klopt, gaat het om een relevant bedrag. Hoe groot de zorgfraude werkelijk is, blijft een open vraag. De 7 miljard euro winst sluit aan bij de NZa: zorgaanbieders boekten in 2024 samen 7,3 miljard euro winst, waarvan 311 miljoen euro als dividend is uitgekeerd src:1819. Het grootste deel van die winst blijft dus in de zorg. Voor 6 miljard euro bureaucratie door concurrentie vond Burgerplatform geen officiele bron. Onderzoek van PwC raamt de directe nalevingskosten van regels in zorg en welzijn op 2 miljard euro per jaar, zonder de indirecte kosten src:1820.
Volgens het CAK hebben 200.000 mensen een betalingsachterstand van meer dan zes maanden bij hun zorgverzekeraar src:1816. In 2022 waren dat er 172.000 src:1822. De andere zorgverzekeraars maken hun premies uiterlijk 12 november bekend.
Daarbij hoort ook de vraag naar vermijdbare zorgschade. Volgens de laatste landelijke meting van Nivel en het EMGO+ instituut overleden in 2015 en 2016 naar schatting 1.035 patienten in Nederlandse ziekenhuizen door schade die waarschijnlijk voorkomen had kunnen worden src:1826. Een nieuwere meting is er niet. Ook overbehandeling kost geld en gezondheid. Volgens studies die de Algemene Rekenkamer aanhaalt, heeft ongeveer de helft van de diagnostiek en behandelingen in de medisch specialistische zorg geen bewezen effect of meerwaarde. Het programma Zinnige Zorg van het Zorginstituut, dat zulke zorg moest terugdringen, leverde volgens de Rekenkamer hooguit 82 miljoen euro per jaar op src:1827. Zie ook de vermijdbare sterfte in Nederland dp:168 en de vermijdbare ziekenhuisopnames door geneesmiddelen dp:1641.
Arts en epidemioloog Dick Bijl, oud hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin, stelt dat verkeerd of overmatig medicijngebruik een van de grootste doodsoorzaken is, zie ook art:2022. Hij sluit daarmee aan bij internationale schattingen. De Deense onderzoeker Peter Gotzsche stelt in de BMJ dat voorgeschreven geneesmiddelen in westerse landen de derde doodsoorzaak zijn, na hart en vaatziekten en kanker src:1829. Makary en Daniel kwamen in de BMJ voor de Verenigde Staten tot circa 251.000 doden per jaar door medische fouten src:1828. Dit zijn extrapolaties en geen officiele doodsoorzakenstatistiek, en de methodes staan ter discussie. Voor Nederland vond het HARM onderzoek jaarlijks circa 19.000 potentieel vermijdbare ziekenhuisopnames door geneesmiddelen dp:1641. Hoeveel mensen hier jaarlijks overlijden door verkeerd medicijngebruik, is niet bekend. Ook dat verdient nader onderzoek.
Duiding Burgerplatform
Burgerplatform heeft het zorgfonds van de SP doorgerekend naast het huidige stelsel, ana:50. Ons standpunt is om het eigen risico af te schaffen en verzekerden coöperatief zeggenschap te geven, zonder volledige stelselwissel, pol:149. Het eigen risico is de directe oorzaak van zorgmijding: bij 385 euro ziet 16 procent het als belemmering dp:181, en het kabinet wil het verhogen dp:178. Dat raakt mensen met een laag inkomen het hardst, terwijl gemeenten hun vangnet afbouwen, zie ons artikel over de gemeentepolis. Een stijgende premie bovenop een hoger eigen risico vergroot de kans op schulden en uitgestelde zorg. De bron aanpakken betekent dat de zorg inkomensafhankelijk wordt gefinancierd en het eigen risico verdwijnt. Zie ons dossier Zorgkosten.
