CONCEPT Vervanging NAVO-brandstofleiding Klaphek-Best (KB10): kosten, risico's en alternatieven
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Kern
Defensie (DPO) vervangt de NAVO-kerosineleiding Klaphek-Best uit 1954 (67 km, waarvan 60 km nog te doen) door een leiding van 28 in plaats van 17 cm, aanleg vanaf 2028 (dp:1835, src:2075). Het ontwerp-projectbesluit ligt ter inzage van 23 oktober tot en met 3 december 2026 (src:2077). De investering is niet openbaar: PM.
Fysieke infrastructuur
Leiding door 13 gemeenten, 3 provincies, 3-4 waterschappen; kruisingen met Rijkswaterstaat-wegen en -rivieren (Lek, Waal, Maas) en ProRail-spoor. Depot Klaphek (opslag en doorvoer), aansluiting op vliegbases Volkel, Gilze-Rijen en Eindhoven en op het CEPS-net naar België, Duitsland, Schiphol (src:2076, src:2078). Bodem: leemlaag van Liempde scheidt freatisch en diep grondwater; provincie Noord-Brabant vraagt herstel om kortsluitstroming te voorkomen.
Drinkwater
Niet aangetoond dat het trace een drinkwaterwingebied of grondwaterbeschermingsgebied raakt. Bij Tuil/Haaften wordt het waterwingebied Culemborgse Vaart volgens DPO niet geraakt; Noord-Brabant wijst erop dat buisleidingen in grondwaterbeschermingsgebieden niet zijn toegestaan (src:2076). Koppeling met ana:62 pas na kaartcontrole.
Gebruiksscenario's
(a) Vredestijd: het net is ingericht op de crisisbehoefte; restcapaciteit wordt civiel ingezet en de leiding moet voortdurend in gebruik zijn (src:2076). Op CEPS-niveau is 90-92% van het volume civiel (dp:1836); het NL-deel vervoert ca. 4,5 mld liter/jr, tot 2 mld naar Schiphol (dp:1837). De benutting van KB10 zelf is niet openbaar (PM). (b) Conflict: militaire voorrang, laatst ingeroepen in 1999. Een lage benutting in vredestijd is op netniveau niet aangetoond; voor KB10 is dat open.
Kosten en dekking
CEPS-exploitatie ca. EUR 147 mln/jr tegen ca. 108 mln aan gebruikersopbrengst; tekort ca. 28 mln/jr gedekt door zes staten (dp:1838, journalistieke bron). Civiel gebruik is een baat voor de dekking, maar tegen tarieven onder kostprijs.
Stop- en bronmaatregelen
pol:404 (projectbesluit toetsen aan benutting en alternatieven; MER stopgezet in 2025), pol:405 (kostendekkende civiele tarieven).
Alternatieven
pol:406 levensduurverlenging, pol:407 tankopslag bij vliegbases, pol:408 ondergrondse opslag, pol:409 ander trace/binnenvaart/spoor (wegtransport-maatstaf dp:1839), pol:410 niet vergroten of buiten bedrijf stellen. Referentie pol:403. Kosten en veiligheid van alle alternatieven PM; geen bronvergelijking gevonden of opslag dezelfde crisisfunctie goedkoper of veiliger vervult.
Hergebruik
CEPS is volgens de Rijksoverheid geschikt voor andere brandstoffen en onmisbaar voor SAF-distributie (src:2078). Waterstof of CO2: geen bron, PM.
Verwant
ana:60 (defensie versus diplomatie), ana:62 alleen bij aangetoonde ligging in wingebied.
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Bronnen bij deze analyse
Datapunten bij deze analyse
- 1835 km KB10 Klaphek-Best: lengte 67 km, diameter van 17 naar 28 cm, aanleg vanaf 2028bron
- 1839 ritten per jaar Alternatief wegtransport: 0,4 mld liter/jr naar Schiphol = ca. 13.000 tankwagenrittenbron
- 1836 % van volume CEPS: civiel/commercieel aandeel van het vervoerde volume ca. 90-92%bron
- 1837 mld liter per jaar NL-deel CEPS: ca. 4,5 mld liter/jr, waarvan tot 2 mld liter naar Schipholbron
- 1838 EUR mln per jaar CEPS-exploitatie: kosten ca. EUR 147 mln/jr, gebruikersopbrengst ca. EUR 108 mln/jrbron