Dossiers

Kwaliteit A

Luchtvaart | Luchtvaart

Ruim een derde van de 68,8 miljoen passagiers op Schiphol stapte in 2025 alleen over: zij komen niet uit Nederland en gaan er niet heen, maar geluid, uitstoot en luchtvervuiling blijven hier. Burgerplatform wil de hubfunctie van Schiphol verkleinen en de luchtvaart beperken tot vluchten die economisch van belang zijn voor Nederland, met de trein in plaats van korte vluchten. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 112 miljoen euro per jaar aan welvaart op, ruim 2,5 euro aan baten per euro aan kosten. Dit dossier heeft de hoogste kwaliteitsscore.

Kwaliteit B

Vervuiling | Pesticiden

Ongeveer 30 procent van de Nederlanders woont binnen 250 meter van landbouwgrond. Het RIVM meet bij omwonenden een hogere blootstelling aan bestrijdingsmiddelen en noemt een verband met ziekten als Parkinson plausibel. Toch gaat de toelating uit van 'veilig, tenzij schade bewezen is', waardoor de bewijslast bij de samenleving ligt. Burgerplatform wil eerst stoppen met middelen die PFAS-afbraakproducten (TFA) in het grondwater brengen, te beginnen in grondwaterbeschermingsgebieden, en daarna toelating volgens het voorzorgbeginsel en een heffing waarmee de producent meebetaalt.

Kwaliteit B

Internationaal | Rusland-Ukraine conflict

Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van 27,7 miljard euro in 2026 naar 3,5 procent van het bbp vanaf 2035: structureel ruim 19 miljard euro per jaar extra (planbureaus), terwijl het CPB de economische opbrengst dicht bij nul schat. Een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland ontbreekt, en militaire uitstoot hoeft nergens verplicht te worden gemeld. Burgerplatform wil eerst af van sturen op een vast bbp-percentage, ten gunste van planning op benodigde capaciteit, en inzetten op Europese diplomatie, wapenbeheersing en volledige rapportage van militaire uitstoot.

Kwaliteit B

Sociaal | Schulden

Problematische schulden kosten de samenleving 8,5 miljard euro per jaar (IBO, indicatief, alle problematische schulden samen). De overheid maakt het soms zelf erger: verhogingen bij te laat betaalde verkeersboetes lopen op tot drie keer het oorspronkelijke bedrag, en bij verrekening zakt het inkomen soms onder de beslagvrije voet. Burgerplatform wil eerst die escalatie stoppen, met het eigen voorstel van het CJIB (20 euro, daarna 20 procent) en een beslagvrije voet die ook bij verrekening geldt. Volgens onze MKBA levert dat indicatief tientallen miljoenen euro per jaar aan welvaart op.

Kwaliteit B

Klimaat | Klimaatverandering

Global warming is al in 1890 door Arrhenius beschreven, maar ook in 1985 getuigden Amerikaanse wetenschappers over de impact van uitstoot van broeikasgassen. Door een isolerende deken in de atmosfeer wordt er meer warmte van de zon vastgehouden. Voor 90% wordt deze opgenomen in de oceanen. 

 

 

Kwaliteit B

Energie | Kerncentrales

Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk maar tot circa 1,2 miljard euro per ongeval aansprakelijk, terwijl een zwaar ongeval honderden miljarden kan kosten (Fukushima: 385 tot 540 miljard euro); het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler. Twee nieuwe centrales kosten volgens het kabinet 20 tot 30 miljard euro, en marktpartijen bouwen niet zonder stevige overheidssteun. Burgerplatform wil eerst het vrije budget voor kernenergie bevriezen tot er een integrale systeemtoets ligt, en exploitanten een risicoadequate premie of volledige aansprakelijkheid laten dragen.

Kwaliteit B

Wonen | Woningnood

De Nederlandse woningnood wordt traditioneel benaderd als een puur kwantitatief bouwprobleem: er zouden te weinig stenen op elkaar liggen. De analyses en artikelen op Burgerplatform laten echter zien dat het probleem veel breder en fundamenteler is. Het gaat niet alleen om het aantal woningen, maar om de verdeling van de bestaande woonruimte, demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, en de ecologische en ruimtelijke grenzen van Nederland.

Kwaliteit B

Vervuiling | ZZS & PFAS

PFAS breken in de natuur niet af en zijn schadelijk voor de gezondheid. Het ministerie van IenW telt zo'n 4.000 locaties die mogelijk met PFAS vervuild zijn, maar een landelijk beeld van vervuiling en saneringskosten ontbreekt; bekende saneringen op 52 locaties kosten al minstens 68 miljoen euro (Investico). Burgerplatform wil eerst stoppen met nieuw PFAS-gebruik waar alternatieven bestaan, zoals PFAS-koeling in nieuwe datacentra, en vervuilers verplichten tot financiële zekerheid. Daarna moeten aansprakelijkheid en verjaring zo worden geregeld dat de vervuiler echt betaalt.

Kwaliteit D

Vervuiling | Stikstof

Stikstof komt vrij als ammoniak uit de veehouderij en als stikstofoxiden uit verkeer en industrie, en tast de natuur aan; op stikstofoverschot staat Nederland laatste van 18 vergeleken landen (CBS). Het kabinet trekt tot en met 2035 20 miljard euro uit voor de aanpak van stikstof, natuur en landbouw. Burgerplatform wil eerst stoppen met regelingen die de intensieve veehouderij in stand houden, en het geld laten sturen op gemeten minder uitstoot bij de bron. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Kwaliteit D

Gezondheid | Voeding

Ongezonde voeding draagt bij aan overgewicht, dat in Nederland sterk toeneemt. Volgens het RIVM gaat ruim 1,5 miljard euro per jaar aan zorguitgaven naar overgewicht (2022, alleen zorgkosten). Tegelijk is het voedselsysteem een verdienmodel waarin goedkoop en ongezond aanbod de norm is. Burgerplatform onderzoekt hoe preventie de gezonde keuze makkelijker en goedkoper kan maken; de analyse staat nog aan het begin en iedereen kan bijdragen.

Kwaliteit D

Flora, fauna en biodiversiteit | Natuurbescherming

Gemiddeld gaat de Nederlandse natuur er sinds 1990 13 procent op vooruit (Living Planet Index, CBS), maar dat verhult een tweedeling: dieren in zoet water herstellen, terwijl soorten in open natuur, op boerenland en in vennen en hoogvenen achteruitgaan. Burgerplatform stelt voor dat de overheid eerst stopt met het zelf financieren van natuurverlies, zoals de fiscale landbouwvrijstelling en andere schadelijke subsidies. Daarna volgen een Stikstoffonds dat stuurt op gemeten uitstootvermindering en herstel per leefgebied. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Kwaliteit D

Financien en fiscaliteit | Belastingontwijking

Bij belastingparadijzen denken de meeste mensen aan tropische oorden als de Kaaimaneilanden, de Seychellen en Belize: daar stallen multinationals en de rijken der aarde hun geld omdat daar de belastingregels het voordeligst zijn. De laatste jaren wordt steeds vaker gezegd dat ook Nederland een belastingparadijs is. Klopt dat?

Kwaliteit D

Economie | AI

De overheid zet AI vooral in om burgers te controleren, bijvoorbeeld met risicoprofilering, terwijl zij zelf moeilijk te controleren blijft: actieve openbaarmaking onder de Woo is grotendeels niet in werking en een wettelijk algoritme- en lobbyregister ontbreekt. Burgerplatform wil eerst stoppen met profilering zonder concrete verdenking en met AI-besluiten die de overheid niet kan uitleggen. Daarna volgen openheid als standaard en een openbare afweging bij grote besluiten, en ten slotte burgerberaden en publieke, open AI. Dit concept is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Kwaliteit D

Financien en fiscaliteit | CO2-belasting

Een CO2-prijs laat de vervuiler betalen. Grote uitstoters vallen onder het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) en sinds 2021 geldt in Nederland daarbovenop een CO2-heffing voor de industrie. Tegelijk subsidieert de overheid fossiel gebruik nog: CPB en PBL kwamen voor 2021 op ruim 17 miljard euro aan fossiele energiesubsidies (indicatief), onder meer via energiebelastingkortingen voor grootverbruikers. Burgerplatform wil die voordelen eerst wettelijk afbouwen met een einddatum, zodat de CO2-prijs echt werkt, en daarna producenten van fossiele brandstoffen verplichten CO2 terug te nemen.

Kwaliteit D

Mobiliteit | Autodelen

Nederland telt ruim 9,4 miljoen personenauto's (CBS, 2026). Die staan zo'n 95 procent van de tijd stil en vragen veel ruimte, grondstoffen en laadpunten, terwijl nog maar rond 2 procent van de volwassenen een deelauto gebruikt. Burgerplatform onderzoekt hoe ver het aantal auto's omlaag kan met gedeeld, publiek elektrisch vervoer, en wil eerst regels weghalen die delen en gedeelde opslag benadelen, zoals dubbele energiebelasting; gedeelde auto's die terugleveren kunnen daarna het stroomnet ontlasten. De doorrekening is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Kwaliteit D

Financien en fiscaliteit | Statiegeld

Statiegeld zorgt ervoor dat verpakkingen een waarde krijgen en de consument deze daarom terugbrengt naar de winkel. Voor bijvoorbeeld bierflesjes werkt dit heel goed.

Een meerderheid van de kiezers wil dat het systeem van statiegeld wordt uitgebreid.

De verpakkingsindustrie wil dat niet en voert campagne voor het afschaffen van statiegeld.

 

https://www.consumentenbond.nl/nieuws/2018/meerderheid-consumenten-voor-uitbreiding-statiegeld-systeem

Kwaliteit D

Energie | Biomassa

Dankzij subsidies wordt houtige biomassa (bomen, snoeihout) in grote mate gebruikt voor het opwekken van warmte en stroom. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) schreef al in 2015 dat er geen wetenschappelijke onderbouwing is voor dit beleid. Daarmee wordt er nu geld dat bedoeld is voor duurzame opwekking, ingezet om klimaatverandering te versnellen in plaats van af te remmen.

nog geen analyse – help mee

Welzijn | Bestaanszekerheid

Een kritische analyse van marktwerking, falend toezicht en de structurele mechanismen die burgers klemzetten in armoede en schuld.

nog geen analyse – help mee

Wonen | Betaalbaarheid

Veel mensen hebben problemen om rond te komen, mede door de sterk gestegen kosten van wonen (huur), energie en levensonderhoud.

nog geen analyse – help mee

Gezondheid | Covid19

De enquete over Corona moest duidelijk maken hoe de overheid omgaat met dreigingen van buitenaf: functioneren de mechanismen, zijn de mensen op de belangrijke posities in staat hiermee om te gaan? En hoe wordt de democratie gerespecteerd? 

 

 

 

nog geen analyse – help mee

Sociaal | Asielmigratie

Asielmigratie is een van de meest complexe en veelbesproken thema’s van deze tijd. Het raakt aan fundamentele mensenrechten, internationale verdragen, politieke keuzes en diepgaande menselijke verhalen.

nog geen analyse – help mee

Organisatie overheid | Functioneren overheid

Hoewel een ruime meerderheid van de Nederlanders pal achter het ideaal van de democratie staat, is het geloof in de Haagse politiek en het oplossend vermogen van de overheid gedaald tot een kritiek punt¹. Burgers haken niet af omdat ze onverschillig zijn, maar omdat de overheid hen te lang als passieve consumenten heeft behandeld. Mensen zijn van nature homines democratici: we hebben een intrinsiek vermogen én de behoefte om samen vorm te geven aan onze leefomgeving². Om de complexe crises van vandaag op te lossen, moet de overheid niet alleen beloven te luisteren, maar burgers weer structureel de ruimte geven om mee te beslissen.

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | Integriteit

Een integere overheid is een voorwaarde voor goed beleid. Want als belangen het winnen van gegevens en loyaliteit het wint van logica worden onze belangen niet gediend.

nog geen analyse – help mee

Energie | Zonne-energie

Zonnestroom biedt enorme potentie terwijl de prijs steeds verder daalt. Verder zijn er meerdere mogelijkheden zijn om buffers te vormen.

nog geen analyse – help mee

Energie | Windenergie

Windenergie is een van de belangrijkste peilers van de verduurzaming van de energievoorziening. Door het instellen van een serieuze CO2 belasting van tenminste € 100,- per ton kan windenergie zonder beperkingen en subsidie groeien. Deze groei vindt primair plaats op zee waar turbines geplaatst worden die zo groot zijn dat zij over land niet meer te transporteren zijn.

nog geen analyse – help mee

Economie | Landbouw

Het grootste deek van Nederland bestaat uit grasland. Wordt dus gebruikt voor veevoer.

Zie de kaart van ESA

nog geen analyse – help mee

Gezondheid | Luchtkwaliteit

Hoe schoner de lucht die we inademen, hoe gezonder het is. Voor bijvoorbeeld fijnstof is er geen ondergrens waaronder er geen gezondheidseffecten zijn. Zie ook het manifest van het Longfonds en de Long Alliantie Nederland.

nog geen analyse – help mee

Luchtvaart | Schiphol

Schiphol is uitgegroeid tot een almachtige staat binnen de Nederlandse staat, mede door de inzet van achterbakse ‘social engineering’-technieken om politiek en omwonenden te beïnvloeden.

nog geen analyse – help mee

Financien en fiscaliteit | Winstbelasting

Verontwaardiging. Dat is het toverwoord in de hele kwestie rondom de winstbelasting. De bijdrage van sommige multinationals, zoals Shell en Philips, is onder de streep nul euro. Terwijl wettelijk is afgesproken dat ze 25 procent winstbelasting zouden moeten afdragen.

nog geen analyse – help mee

Internationaal | NAVO

De NAVO is na de Tweede Wereldoorlog opgericht om de veiligheid te waarborgen. Maar tegelijkertijd heeft het zich ook gericht op expansie en conflict. Onder de dreiging van de Russische agressie loopt de spanning op. Welke mogelijkheden zijn er om verdere schade en leed te voorkomen?

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | VVD

De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) is een Nederlandse politieke partij met een conservatief-liberale signatuur. Huidig partijleider is Dilan Yesilgöz.

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | Politiek

Hier is een overzicht van relevante gegevens van politieke partijen.

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | Populisme & fascisme

Populisme komt op in Europa en ook in Nederland. Müller noemt cruciaal voor de definitie van populisme dat populisten de pretentie hebben dat zij het "hele", het "echte" volk vertegenwoordigen.

nog geen analyse – help mee

Economie | Circulaire economie

Een kringloopeconomie of circulaire economie is een economisch en industrieel systeem waarin geen eindige grondstofvoorraden worden uitgeput en waarin reststoffen volledig opnieuw worden ingezet in het systeem.

nog geen analyse – help mee

Klimaat | Schone economie

Inmiddels is in sommige gebieden de 1,5 graden opwarming realiteit. Er is geen onderbouwing om te wachten tot 2050 met het terugbrengen van de uitstoot naar 0.

nog geen analyse – help mee

Economie | Tata Steel

Tata Steel is de grootste uitstoter van broeikasgassen en vervuilende stoffen in Nederland. Medewerkers overlijden veelal vroegtijdig ten gevolge slechte werkomstandigheden. De huidige regering wil helpen te vergroenen. Burgerplatform 'IJmond weer gezond' bepleit het goed afwegen van de opties. Zie wijmond.nl.

nog geen analyse – help mee

Economie | Brede welvaart

In 2018 ging de Tweede Kamer het zogeheten Brede Welvaartsbegrip (BWB) gebruiken. In plaats van onze welvaart uit te drukken in het Bruto Binnenlands Product en de groei daarvan in twee cijfers achter de komma, gaat het BWB uit van de kwaliteit van leven (voor mens en dier). Dit komt tot uiting in een ‘dashboard’ van indicatoren.

nog geen analyse – help mee

Energie | Wind op zee

De potentie voor het opwekken van groene stroom op zee is enorm. Nederland heeft een enorm stuk ondiepe Noordzee tot haar beschikking. Het betreft een groot oppervlak.

nog geen analyse – help mee

Energie | Vlottrekken energietransitie

In het hoofdstuk 'elektriciteit' van het klimaatakkoord komt het woord 'energiebesparing' slechts één keer voor. En dan nog in de context van demonstratieprojecten. Dat is opmerkelijk. De Trias Energetica stelt immers energiebesparing voorop om de energievoorziening te verduurzamen. Zo loopt het electriciteitsnet ook niet vast.

nog geen analyse – help mee

Klimaat | Klimaatmisleiding

De relatie tussen de uitstoot van broeikasgassen en de opwarming van de aarde is een natuurkundig feit. De fossiele lobby -en sommige politiek partijen- zaaien desondanks twijfel of betwisten de ernst ervan.

nog geen analyse – help mee

Voeding | Biologische Landbouw

Biologische landbouw gebruikt geen bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Uit onderzoek blijkt dat de opbrengst gemiddeld 20% lager is. Maar veel efficienter. Kunstmest wordt gemaakt met fossiele energie. En pesticiden leiden tot degradatie van de bodem. Naast alle gezondheidschade. 

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | Kwaliteit besluitvorming

Beslissingen van de afgelopen regeringen waren veelal de uitkomst van een krachtenspel van de lobbies, eerder dan een rationele afweging van voorliggende opties. Met alle gevolgen van dien.

nog geen analyse – help mee

Gezondheid | Covid19 herkomst

De wetenschappelijk meest logische verklaring voor het ontstaan van de Corona pandemie lijkt de ontsnapping van een gemodoficeerd virus uit het Laboratorium voor Virologie uit Wuhan. Mogelijk mede gefinancierd door het NIH van Amerika. Maar ook met betrokkenheid of kennis van het virologisch instituut van de Erasmus Unversiteit onder leiding van Marion Koopmans. Hierover is een onderzoek gaande in Amerika. Voor een natuurlijke herkomst van het virus is tot nu toe geen bewijs gevonden.

nog geen analyse – help mee

Gezondheid | Roken

Roken is al decennia een aandachtspunt voor de overheid. Longkanker is doodsoorzaak nummer 1.

nog geen analyse – help mee

Financien en fiscaliteit | Central Bank Digital Currency (CBDC)

Commissie praat over plannen van World Economic Forum en ministerie voor invoering van een Digitale Euro.

nog geen analyse – help mee

Economie | Geldschepping

Hoe werkt geldschepping? | Video bij het WRR-Rapport 'Geld en schuld: De publieke rol van banken', gepresenteerd op 17 januari 2019. Zie voor meer informatie https://bit.ly/2QY0jtE

nog geen analyse – help mee

Organisatie overheid | Polycrisis

Gezien de vele uitdagingen waar de wereld vandaag de dag voor staat, is het duidelijk dat we niet te maken hebben met slechts één crisis, maar met vele.

nog geen analyse – help mee

Klimaat | Parijs, CO2-boekhouding en de fiscale prikkels

In het akkoord van Parijs hebben de betrokken partijen met elkaar afgesproken dat de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot 1,5 a 2 graden. 

Onderzoeksinstituut Carbon Brief heeft onlangs uitgezocht hoveel carbon uit het wereldwijde carbonbudget nog verbrand kunnen worden om onder de 1,5 graden te blijven. Lees hier hun rapportage 'Analysis: How much ‘carbon budget’ is left to limit global warming to 1.5C?'.

nog geen analyse – help mee

Energie | Besparing

Het leeuwendeel van de stroom in Nederland wordt nog steeds met gas of kolen opgewekt. Hoe meer stroom je verbruikt, hoe meer CO2-uitstoot je veroorzaakt. Logisch dus dat zakelijke grote verbruikers meer energiebelasting betalen dan kleinere verbruikers, zou je zeggen. Maar als één van de weinige landen ter wereld zet Nederland juist een premie op overmatig en slordig stroomverbruik.  

Lees meer in dit artikel van Jan Terlouw en Pier Vellinga: 'Ergste vervuilers komen weg met de laagste energiebelasting' en in dit artikel 'Niet de vervuiler, maar de consument betaalt'. 

nog geen analyse – help mee

Energie | Datacenters

Nederland voert een actief beleid om datacentra naar Nederland te halen, ook als deze centra diensten leveren die geen relatie hebben met Nederland. Zij worden gelokt met lage stroomprijzen, omdat de energiebelasting voor grootverbruikers veel lager is dan in omringende landen. HIer valt niet tegenop te werken met windturbines of zonnepanelen terwijl de werkgelegenheidseffecten beperkt zijn.

nog geen analyse – help mee

Vervuiling | Afvalverbranding

Het verbranden van afval is een van gevolg van onze economie. Het verbranden van afval komt er op neer dat afval wordt omgezet in gasvorm en dan uit de schoorsteen in de atmosfeer terecht komt. Dit is een grote bron van broeikasgassen, na de kolencentrales de grootste.

nog geen analyse – help mee

Economie | Sojateelt

Nederland importeert soja voor de Veeteelt. Hiervoor worden bossen gekapt in het buitenland.

nog geen analyse – help mee

Klimaat | Aerosols

In this Climate Chat episode, we will discuss the role of aerosols in the recent rapid acceleration of global warming as well as how aerosols have impacted warming since the industrial revolution. My guests for this discussion is climate scientist Leon Simons and Prof. Eliot Jacobson

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | Telegraaf

De Telegraaf is een krant die na de Tweede Wereldoorlog een tijd verboden is geweest vanwege haar rol in de Tweede Wereldoorlog.

nog geen analyse – help mee

Democratie & overheid | Incompetentie

ww