Defensie gaat de NAVO-brandstofleiding tussen Klaphek bij Lopik en Best vervangen. De leiding uit 1954 wordt over 67 kilometer door dertien gemeenten in Utrecht, Gelderland en Brabant opnieuw aangelegd, en de doorsnede gaat van 17 naar 28 centimeter src:2035. Defensie noemt als reden de leeftijd van de oude leiding en de gegroeide brandstofbehoefte van Defensie en de NAVO-bondgenoten src:2035. De aanleg begint in 2028 en duurt ongeveer twee jaar. In plaats van een volledig milieueffectrapport is een m.e.r.-beoordeling gedaan, met een stikstofberekening en een Natura 2000-voortoets src:2036.
Een veel grotere buis
Hoeveel brandstof er straks door de leiding kan, maakt Defensie niet bekend. Een doorsnede van 28 in plaats van 17 centimeter levert een bijna drie keer zo groot doorstroomoppervlak op. Het hele Defensie Pijpleiding Net vervoert nu ruim 5 miljard liter per jaar, en de hoofdleiding haalt 550 kubieke meter per uur bij maximaal 80 bar src:2038. Meer dan 80 procent daarvan is commercieel gebruik, waaronder kerosine voor Schiphol en het buitenland src:2038. Het traject Klaphek-Best zelf loopt niet naar Schiphol, maar richting de vliegbases Volkel en Eindhoven en het NAVO-net naar Belgie en Duitsland.
De F-35 gebruikt er maar een klein deel van
Burgerplatform heeft de capaciteit zelf geschat met de standaardformule voor stroming door een buis. Bij 50 bar pompdruk kan een leiding van 28 centimeter over 67 kilometer ongeveer 400 kubieke meter kerosine per uur vervoeren, zo'n 3,5 miljard liter per jaar. Bij 80 bar is dat ongeveer 4,5 miljard liter. De Rekenkamer gaat uit van een planning van 210 vlieguren per jaar voor elk van de 32 F-35's in Nederland src:2039. Met een niet-officiele schatting van 5.600 liter per vlieguur komt het verbruik op 38 tot 61 miljoen liter per jaar. Dat is 1 tot 1,7 procent van de geschatte capaciteit, en waarschijnlijk minder, omdat de werkelijk gevlogen uren lager liggen dan de planning. Dit is een schatting, geen officieel cijfer.
Open vragen
Waarvoor de rest van de capaciteit nodig is, blijft daarmee onduidelijk. Burgerplatform heeft schriftelijke Kamervragen opgesteld, bedoeld voor de SP-fractie. Onder meer deze vragen staan open:
- Op basis van welke behoefteraming heeft de NAVO om de vergroting gevraagd, en wil de minister die raming delen?
- Welke afnemers worden via deze leiding bevoorraad, en welk deel is militair en welk deel commercieel?
- Hoeveel hebben de F-35's de afgelopen drie jaar werkelijk vanaf Nederlandse bases gevlogen en verbruikt?
- Waarom is afgezien van een volledig milieueffectrapport, en zijn renovatie of een kleinere diameter onderzocht?
- Hoe kwetsbaar is de leiding voor sabotage of een aanval, en waarom is gekozen voor één grotere leiding in plaats van gespreide opslag bij de vliegbases?
Alle tien vragen staan bij de interventie Kamervragen NAVO-brandstofleiding Klaphek-Best.
Zienswijze indienen
Het ontwerp-projectbesluit ligt ter inzage van 23 oktober tot en met 3 december 2026. Eigenaren van percelen op het tracé krijgen een gedoogplicht src:2037. Iedereen kan tot en met 3 december een zienswijze indienen via de website van Defensie src:2035.
